Avrupa Birliği (AB), gübre arz güvenliğini artırmak ve ithalata olan bağımlılığı azaltmak amacıyla yerli üretimi ve çiftçileri desteklemeye yönelik bir strateji geliştirdi. AB Komisyonu, bu hedefle hazırlanan Gübre Eylem Planı’nı kamuoyuyla paylaştı. Artan gübre maliyetleri ve kıtlığı ile mücadele eden çiftçiler için mevcut AB tarım politikası araçlarıyla özel destek sağlanacak.
Yaz döneminden önce açıklanması beklenen yeni bir mali paketle, çiftçilere yeni üretim sezonu öncesinde finansal destek sunulması planlanıyor. Üye ülkelerin tarım politikalarındaki destekleri daha etkin kullanabilmesi için yeni bir yasal düzenleme hayata geçirilecek. Bu düzenlemede, nakit akışını destekleyecek likidite mekanizmaları ve avans ödemelerinde esneklik sağlanacak. Ayrıca, gübre kullanımını azaltan veya biyolojik bazlı gübrelere geçişi teşvik eden uygulamalara yer verilecek.
AB, gübre sektöründeki sanayi kayıplarını önlemek ve yerli üretimi desteklemek için çeşitli önlemler alacak. Döngüsel ekonomi ve emisyonların azaltılması hedefleri doğrultusunda, Avrupa alternatiflerinin gübre kullanımında yaygınlaştırılması teşvik edilecek. Bu kapsamda, organik ve biyolojik bazlı gübrelerin yanı sıra geleneksel mineral gübrelere alternatif ürünlerin kullanımı artırılacak. Sürdürülebilir Avrupa menşeli gübrelere yönelik talebin yükseltilmesi için resmi süreçlerin kolaylaştırılması da hedefleniyor.
AB, gübre piyasasında şeffaflığı artırmak ve sektör paydaşları arasında işbirliğini güçlendirmek amacıyla “AB Gübre Değer Zinciri Ortaklığı”nı kuracak. Bu platform, gübre üreticileri, çiftçiler ve üye ülkelerin katılımıyla oluşturulacak ve arz güvenliği ile uygun fiyatlı gıda üretimi konusunda ortak çözümler geliştirilecektir. Ayrıca, AB Komisyonu, gübre piyasasına dair veri akışını güçlendirecek, erken uyarı mekanizmaları geliştirecek ve gerektiğinde ortak alım veya stok oluşturma gibi alternatifleri değerlendirecektir.
Bu adım, son yıllarda yaşanan jeopolitik krizlerin Avrupa’nın gübre ve gıda sistemindeki kırılganlıklarını gözler önüne sermesi üzerine atıldı. Özellikle Orta Doğu’daki çatışmalar, enerji fiyatlarındaki artış ve Rusya ile Belarus’tan gelen gübre ithalatına yönelik kısıtlamalar, Avrupa’daki gübre maliyetlerini ciddi şekilde yükseltti. AB’nin azotlu gübre ihtiyacının yaklaşık yüzde 30’unu, fosfat bazlı gübre ihtiyacının ise yaklaşık yüzde 70’ini ithalatla karşıladığı düşünüldüğünde, bu durum kriz dönemlerinde Avrupa’nın dış şoklara karşı ne kadar savunmasız olduğunu gösteriyor.
